::. S2 AngeL .:: CATZ Ver 7

ปล.บทความนี้ควรอ่านใน Internet Explorer นะคับ ถ้าอ่านใน Firefox แล้วมันจะล้น

ทุกๆ 2ปี 2 เดือน ดาวอังคารกับโลกจะมาอยู่ใกล้กันอีกครั้ง  นับจากครั้งล่าสุดที่ดาวอังคารและโลกอยู่ใกล้กันเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พศ.2548  ผ่านมาแล้ว 2 ปี 2เดือน เหมือนเหตุครั้งนั้นพึ่งจะผ่านเราไปเมื่อปีที่แล้วเอง ผมเองยังจำได้ถึงบรรยากาศที่เงียบเหงาของการดูดาวอังคารใกล้โลกในครั้งนั้นที่ท้องฟ้าจำลองเอกมัย  ซึ่งมีเมฆพอสมควรกับท้องฟ้าในเมืองที่สว่างขาวเต็มไปด้วยมลภาวะทางแสง  ในครั้งนี้ก็เช่นเคยผู้คนที่สนใจดาราศาสตร์ไม่ค่อยตื่นตัวกับดาวอังคารใกล้โลกในครั้งนี้เท่าไหร่  ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น



    ดาวอังคารใกล้โลกครั้งนี้ตรงกับวันที่ 19 ธันวาคม พศ.2550 เป็นช่วงฤดูหนาวของไทย ซึ่งท้องฟ้าจะโปร่งเหมาะกับการดูดาวมากๆ แต่สาเหตุของการที่มาใกล้โลกครั้งนี้หรือครั้งต่อๆไป ความน่าสนใจก็จะลดน้อยลงไปเรื่อยๆ เพราะว่าดาวอังคารไม่ได้มาอยู่ใกล้ๆเหมือนเมื่อครั้งที่โด่งดังในวันที่  27 สิงหาคม 2546 ซึ่งจัดว่าใกล้ที่สุดในรอบหลายหมื่นปีทำให้ดาวอังคารใกล้โลกในปีนั้นได้รับความสนใจอย่างมากจากสถาบันการศึกษาและผู้สนใจเรื่องดาราศาสตร์ทุกคน  กว่าจะให้เข้ามาใกล้เหมือนเมื่อปี พศ.2546 อีกต้องรอถึงปี พศ.2561 ตามตารางที่ให้ไว้ข้างล่าง  จะเห็นว่าช่วงระหว่างปี พศ.2546 ถึง พศ.2561  ซึ่งเป็นช่วงที่ดาวอังคารใกล้โลกมากที่สุดนั้น จะมีช่วงที่อยู่ใกล้เหมือนกันแต่ไม่ได้ใกล้จนน่าสนใจมากๆ  ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น

ตารางปรากฏการณ์ดาวอังคารใกล้โลกที่ผ่านมาและอนาคต

1 พฤษภาคม พศ.2542 87.20 16 หญิงสาว -1.61
22 มิถุนายน พศ.2544 68.20 21 คนแบกงู (ใกล้แมงป่อง) -2.29
27 สิงหาคม พศ.2546 55.80  25 คนแบกหม้อน้ำ -2.90
30 ตุลาคม  พศ.2548 69.47 20 แกะ -2.27
19 ธันวาคม พศ.2550 88.17 16 คนคู่ -1.66
27 มกราคม พศ.2553 99.33 14 ปู -1.19
5  มีนาคม พศ.2555 100.78 14 สิงโต -1.2
14 เมษายน พศ.2557 92.39 15 หญิงสาว -1.44
30 พฤษภาคม พศ.2559 75.28 19 คันชั่ง -2.03
31 กรกฏาคม พศ.2561 57.59 24 แพะทะเล -2.77



สาเหตุที่โลกและดาวอังคารไม่ได้อยู่ใกล้กันด้วยระยะห่างเหมือนเดิมทุกครั้ง ก็เพราะวงโคจรของทั้งโลกและดาวอังคารเป็นวงรี ซึ่งจะมีตำแหน่งหนึ่งที่โลกอยู่ใกล้ (Perihelion) และไกล(Aphelion) จากดวงอาทิตย์ที่สุด ดาวอังคารก็เช่นกัน เมื่อไหร่ก็ตามที่ตำแหน่งไกลสุดของโลกมาพบกับตำแหน่งที่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดของดาวอังคาร ก็จะกลายเป็นตำแหน่งที่โลกและดาวอังคารมาอยู่ใกล้กันที่สุด ตามตารางข้างล่าง

ตารางการเกิดปรากฏการณ์ดาวอังคารใกล้โลกที่สุด

กรกฏาคม  พศ.2482 56.64 24 แพะทะเล -2.73
กันยายน  พศ.2499 56.47  25 คนแบกหม้อน้ำ -2.80
สิงหาคม  พศ. 2514 56.00 25 แพะทะเล -2.80
กันยายน  พศ.2531   59.20  24 เซตุส(ใกล้ปลาคู่) -2.69
สิงหาคม พศ.2546 * 55.80 25 คนแบกหม้อน้ำ -2.90
กรกฏาคม พศ.2561 57.59 24 แพะทะเล -2.77
กันยายน พศ.2578 56.84 25 คนแบกหม้อน้ำ -2.79
สิงหาคม พศ.2593 * 55.80 25 แพะทะเล -2.79

                      * เป็นปีที่ดาวอังคารใกล้โลกที่สุด จะมีคาบการครบรอบแบบนี้ทุกๆ 47 ปี

ดาวอังคารมีคาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์ (Sidereal Period) 687 วันบนโลกหรือประมาณ 1 ปี 10 เดือน  ขณะที่โลกเองมีคาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์ 365.25 วันหรือ 12 เดือน ทำให้โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เร็วกว่าดาวอังคาร เมื่อถึงวันที่โลกและดาวอังคารมาอยู่ใกล้กันครั้งหนึ่ง หลังจากนั้นโลกก็จะโคจรโดยเร็วทิ้งดาวอังคารไว้เบื้องหลังและทิ้งห่างไปทุกทีจนโลกกลับมาที่เดิมครบ 1ปี แต่ดาวอังคารจะอยู่ห่างแบบนำหน้า ช่วงนี้จะเป็นช่วงที่โลกจะโคจรเข้าไปไล่ให้ทันอีกครั้ง แต่ดาวอังคารเองก็โคจรหนี โลกจึงต้องใช้เวลาในการไล่ตามอีกปีกว่าๆจึงจะทัน ทำให้ทุกๆ 2 ปี 2 เดือนบนโลก จึงจะตามดาวอังคารทันครั้งหนึ่ง และทำให้ดาวอังคารอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (Opposition) ครั้งหนึ่ง

         ตำแหน่ง Opposition ไม่จำเป็นต้องเป็นวันเดียวกับที่อยู่ใกล้โลก ยกตัวอย่างเช่นดาวอังคารใกล้โลกปีนี้ตรงกับวันที่ 19 ธันวาคม แต่วันที่ดาวอังคารอยู่ในตำแหน่ง Opposition จะช้าไปอีก 5 วันคือตรงกับวันที่ 24 ธันวาคม ซึ่งเกิดขึ้นจากวงโคจรที่เป็นวงรีนั่นเอง เรื่องแบบนี้มักจะเกิดขึ้นกับดาวอังคารบ่อยๆ เพราะเป็นดาวเคราะห์ดวงถัดไป แต่กับดาวเคราะห์ดวงถัดไปอย่างเช่น  ดาวพฤหัสบดี  ดาวเสาร์  ดาวยูเรนัส  ดาวเนปจูน ตำแหน่งใกล้โลกมักจะตรงกับตำแหน่ง Opposition

ดาวอังคารใกล้โลกปี พศ.2550
        สำหรับในปี พศ.2550 ที่ดาวอังคารเข้ามาใกล้โลกในวันที่ 19 ธันวาคม นั้นดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวคนคู่ซึ่งจะเริ่มจับขอบฟ้าทางทิศตะวันออกตั้งแต่เวลา 18.30 น. แต่ระยะเวลาที่เหมาะสมในการดูควรจะรอให้อยู่สูงราว 45 องศาจากขอบฟ้า เพื่อลดอาการพริ้วของชั้นบรรยากาศเพราะยิ่งอยู่ต่ำเราก็ยังต้องมองผ่านชั้นบรรยากาศที่หนามากขึ้น

        วันนั้นดาวอังคารอยู่ห่างจากโลก 88.17 ล้านกิโลเมตร มีระดับความสว่าง -1.6  และมีขนาดความกว้างเชิงมุมเพียง 16 arcsec เล็กกว่าเมื่อครั้งใกล้โลกปี พศ.2546 ราว 30%  หรือมีขนาดใหญ่ราว 1 ใน 112 เท่าของดวงจันทร์เท่านั้น ดังนั้นหากต้องการใช้กล้องดูดาวดูให้เห็นพื้นผิวของดาวอังคารแล้วเราจะต้องใช้กำลังขยายไม่ต่ำกว่า 200 เท่า  



 เราดูอะไรจากการดูดาวอังคารใกล้โลก

      เนื่องจากดาวอังคารเป็นดาวเคราะห์ที่มีชั้นบรรยากาศห่อหุ้มบางมากและเป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งเป็นก๊าซใสสามารถมองเห็นพื้นผิวได้จากโลกเหมือนดูหลุมบนดวงจันทร์ แต่เนื่องจากดาวอังคารอยู่ไกลกว่าดวงจันทร์เราจึงไม่สามารถเก็บรายละเอียดได้มากเหมือนดวงจันทร์
      สิ่งที่เราสนใจบนพื้นผิวดาวอังคารก็คือขั้วน้ำแข็ง ซึ่งสามารถมองเห็นเป็นแถบสีขาวอยู่บริเวณขั้วได้จากกล้องบนพื้นโลกถ้ากล้องนั้นมีความสามารถในการเก็บรายละเอียดได้ดีพอ
      พายุฝุ่นบนดาวอังคาร เราสามารถเห็นพายุฝุ่นที่ปกคลุมพื้นผิวดาวอังคารได้อย่างชัดเจนช่วงที่ดาวอังคารมีการเปลี่ยนแปลงฤดูกาล ซึ่งเราจะเห็นเป็นแถบสีคล้ำขยายตัวและลดลงอย่างน่าตื้นตาตื้นใจ

ข้อมูลและที่มา : http://www.darasart.com/startonight/Mars2007/opposition.htm